Türkiye Çerezlik Kabak Üretimi: İllere Göre Rakamlar (TÜİK)

Türkiye çerezlik (çekirdeklik) kabak üretimi 2016’dan 2020’ye 42.181 tondan 57.184 tona çıktı[1]. Bu sayfa, bu rehber serisinde atıfta bulunulan tüm üretim, alan ve fiyat verilerini tek yerde, kaynaklarıyla birlikte topluyor — bir veri merkezi olarak kullanılabilir.

Türkiye geneli üretim nasıl seyretti (2016-2020)?

Yıl	2016	2017	2018	2019	2020
Türkiye üretimi (ton)	42.181	41.326	55.043	50.265	57.184

Kaynak: Ahiler Kalkınma Ajansı ön fizibilite raporu, TÜİK verisi[1].

Hangi iller üretimde önde?

Üretimin en fazla yapıldığı iller ve 2020 payları:

İl	Türkiye üretim payı (2020)
Nevşehir	%35
Kayseri	%29
Konya	%11
Aksaray	%9
Eskişehir	%5

Kaynak: Ahiler Kalkınma Ajansı fizibilite raporu, bölüm 2.1, TÜİK 2020 verisi[1]. Üretimin %85’i İç Anadolu Bölgesi’nde yapılıyor; Nevşehir Merkez ilçe, il üretiminin yaklaşık yarısını (~11.000 ton) karşılıyor.

İl bazlı ekili alan ve üretim (2016-2020)

	2016	2017	2018	2019	2020
Ekili alan (da) — Nevşehir	172.969	187.158	211.654	208.826	217.550
Ekili alan (da) — Kayseri	313.101	315.896	324.520	336.888	358.625
Ekili alan (da) — Konya	30.620	37.259	66.380	34.001	51.601
Ekili alan (da) — Aksaray	45.960	44.950	45.051	44.763	47.050
Ekili alan (da) — Eskişehir	18.926	19.212	28.352	22.793	27.937
Üretim (ton) — Nevşehir	13.513	14.270	16.403	16.673	20.064
Üretim (ton) — Kayseri	15.053	12.665	16.751	16.706	16.920
Üretim (ton) — Konya	3.928	4.600	8.982	4.468	6.617
Üretim (ton) — Aksaray	4.028	3.977	4.242	4.849	5.211
Üretim (ton) — Eskişehir	1.842	2.069	3.196	2.598	3.081

Kaynak: Ahiler Kalkınma Ajansı fizibilite raporu, Tablo 13, TÜİK[1].

Kayseri ekili alanda Türkiye 1.’si — son 5 yıl boyunca en geniş ekim alanına sahip il. Ama üretimde Nevşehir önde, çünkü dekar başına verim Nevşehir’de daha yüksek.

Verim farkları (kg/dekar, 2020)

Üretimin en fazla olduğu 5 ilde verim 47-128 kg/da arasında değişiyor. Konya verimlilikte 1. sırada, Kayseri ise ekili alanı en geniş olmasına rağmen en düşük verime sahip. Nevşehir’de verim 90-100 kg/da bandında[1].

Daha güncel il bazlı rakamlar (2022-2024, haber kaynaklı)

Aşağıdaki rakamlar TÜİK’in resmi, ayrıştırılmış il-bazlı tablosundan değil, haber kaynaklarının TÜİK’e atıfla verdiği güncel rakamlardan derlenmiştir — kaynak türü belirtilerek verilmiştir:

• 2022: Nevşehir 21.526 ton (1. sıra), Kayseri 16.511 ton (2. sıra). (Kaynak: haber sitesi, TÜİK atıflı)[25]
• 2023: Nevşehir 21.724 ton ile Türkiye birincisi. (Kaynak: ansiklopedi sitesi, TÜİK 2023 atıflı)[26]
• 2024: Sadece Nevşehir’de 221.350 dekar alanda 23.670 ton rekolte elde edildi. (Kaynak: Nevşehir Ticaret Borsası paylaşımı, TÜİK atıflı)[2]
• 2026: Elazığ, geleneksel Nevşehir-Kayseri ekseninin dışında büyüyen bir üretim bölgesi olarak öne çıkıyor; ilde bu sezon 4.074 tonun üzerinde kabak çekirdeği rekoltesi bekleniyor. (Kaynak: yerel haber sitesi)[39]

Fiyat gelişimi nasıl oldu?

Yıl	2016	2017	2018	2019	2020
Ort. fiyat (TL/kg)	10,99	12,67	14,58	15,98	28,59

2016-2020 arasında fiyat %160 arttı. Kaynak: Ahiler Kalkınma Ajansı fizibilite raporu, Tablo 20, Nevşehir Ticaret Borsası[1].

Güncel borsa fiyatları: Nevşehir Ticaret Borsası 160-440 TL/kg (2 Eylül 2026)[5], Kayseri Ticaret Borsası 150-300 TL/kg (Ekim 2026)[6].

Tohum ithalatı: Türkiye neden Çin’e bağımlı?

Ülke	2016	2017	2018	2019	2020
Çin (1.000$)	1.493	1.406	1.933	2.915	3.726
Toplam ithalat değeri (1.000$)	5.649	4.729	6.161	5.214	6.807
Toplam ithalat miktarı (ton)	195	216	892	490	734

Kaynak: Ahiler Kalkınma Ajansı fizibilite raporu, Tablo 14, TÜİK[1].

Türkiye en fazla kabak tohumunu Çin’den ithal ediyor; 2020’de ~734 ton / 6,8 milyon $ değerinde ithalat yapıldı. Bu, ekim için tohumluk amaçlı ithalat — tüketim amaçlı kavrulmuş/çiğ çekirdek ithalatı ayrı ve çok daha küçük bir kalem (2020’de ~65 ton / 200 bin $)[1].

Paketleme oranı ve çeşitler

Kuruyemişlerin büyük kısmı açıkta satılıyor: Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 2014 Çerezlik Kabak Çalıştayı’nda kabak çekirdeklerinin sadece %30’unun paketlenebildiği, kalanının çuvallarla toptancılar aracılığıyla satıldığı belirtilmiş[1].

Başlıca çerezlik kabak çeşitleri: Nevşehir Tipi (Tombak/Çerçeveli) — en yaygın, kuru alan tipi; Ürgüp Sivrisi — en iyi pazar fiyatına sahip, sulu alan tipi[1].

Dünya sıralamasında Türkiye nerede?

FAO’nun 2019 verisine göre Türkiye, üretimde (590.414 ton) dünya 9.’su — Çin, Hindistan, Ukrayna, Rusya, İspanya, Meksika, Bangladeş ve ABD’nin ardından. Hasat edilen alanda (126.200 ha) ise Hindistan, Çin ve Kamerun’un ardından dünya 4.’sü. Bu rakamlar FAO’nun “pumpkins, squash and gourds” kategorisine ait; çerezlik kabak ayrı bir kalem olarak raporlanmıyor. Son 5 yılda Türkiye’de üretim ~%45, hasat alanı ~%68,5 arttı[1].

Veri boşlukları

Bu sayfa hazırlanırken bazı veriler resmi, ayrıştırılmış kaynakla doğrulanamadı — iddia edilmemiştir:

• 2025-2026 TÜİK verisi: Çerezlik kabağa özel, ayrıştırılmış 2025 ve 2026 Türkiye geneli üretim/ekili alan rakamları bu yazı hazırlanırken bulunamadı. TÜİK’in 2025 Bitkisel Üretim İstatistikleri bülteninde “kabak (sakız)” ayrı bir kategori olarak geçiyor; bunun çerezlik kabakla aynı istatistik grubunda raporlanıp raporlanmadığı net değil. Güncel tablolar için TÜİK veri portalını kontrol edin.
• İl bazlı 2021-2024 tam tablo: 2022-2024 için yukarıda verilen rakamlar haber kaynaklı (TÜİK atıflı) olup TÜİK’in kendi yayımladığı resmi il-bazlı tablo bu araştırmada doğrudan görülmedi.
• Çerezlik kabağa özel dekar başına işçi ihtiyacı ve makineli/elle hasat kıyaslaması: Resmi veya akademik kaynakla doğrulanmış, sayısal bir karşılaştırma bulunamadı.

Üretim ve fiyat verilerinin bölgesel hasat zamanlamasıyla ilişkisi için çerezlik kabak hasat zamanı rehberine, hasat sonrası kurutma standartları için kabak çekirdeği kurutma rehberine bakabilirsiniz. Develi/Kayseri’de üretilen makineler hakkında modeller sayfasını inceleyebilir ya da hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.